Kastamonu’da tespit edilen yeni akar türü bilim literatürüne kazandırıldı

Kastamonu Üniversitesi Bitkisel ve Hayvansal Üretim Bölümü Başkanı Dr. Öğretim Üyesi Cihan Cılbırcıoğlu, Daday ilçesinde bulunan tarihi Paflagonya Kaya Mezarı çevresinde gerçekleştirilen arazi çalışmaları sırasında elde edilen örnekler ayrıntılı taksonomik incelemelere tabi tutuldu. Rusya Bilimler Akademisi’yle birlikte yürütülen incelemeler neticesinde, daha önce bilimsel olarak tanımlanmamış bir akar türü tespit edildi. Yeni tür, uluslararası zoolojik adlandırma kuralları doğrultusunda "Kunstidamaeus Oaphlagonicus sp. nov." adıyla bilim literatürüne kaydedildi.

Türe verilen "Oaphlagonicus" adı, Kastamonu’nun da içerisinde yer aldığı antik Paflagonya bölgesine atıfta bulunuyor. Böylece bölgenin tarihi ve coğrafi kimliği, yeni keşfedilen türün bilimsel adıyla uluslararası literatürde yer aldı. Dr. Öğretim Üyesi Cihan Cılbırcıoğlu ile Rusya Bilimler Akademisi araştırmacılarından Dr. Vasily Kolesnikov’un ortaklaşa yürüttüğü çalışmaya ilişkin bilimsel makale, akaroloji alanının uluslararası hakemli dergilerinden Systematic&Applied Acarology dergisinin Mayıs 2026 sayısında yayımlandı.

Mikrobiyoloji alanında çalışmalar yürüttüğünü söyleyen Cılbırcıoğlu, "Kastamonu, tarım ve hayvancılık şehri olduğu için ve özellikle doğa örtüsü, doğa zenginliği çok büyük bir şehir olduğu için ben özellikle orman alanlarında çalışmaları yürütüyorum. Çalışma alanım biyoçeşitlilik. Kendi çalıştığım mikroorganizmalar, akarlar, mayt dediğimiz grubu çalışıyorum. Dünya ülkeleri arasında sadece ülkelerin yemekleri ya da tarımsal ürünleri patentlenmiyor, yani tescillenmiyor. O ülkenin biyoçeşitliliği, o ülkedeki var olan canlılar, bitki türleri, hayvan türlerinin de kaydedilmesi, bunların ortaya çıkarılması önemli. Bunlar da milli bir değer. Bu kapsamda yaklaşık 12-13 yıldır ben bu alanda çalışmalar yapıyorum. Bizim bulduğumuz akar türlerini uluslararası, ulusal düzeyde kayıtlamalarını yapıyoruz. Bu şekilde Kastamonu ilinin doğal zenginliğini de dünyaya tanıtmış oluyoruz. Bu şekilde çalışmalarımız devam ediyor" dedi.

Tespit edilen türle ilgili bilgi veren Cılbırcıoğlu, "Bir bitki zararlısı tür ama kenelerle akraba. Biz, bunu arazide örneklemeler sonucunda bulduk. Ben kendim teşhisini yaptım ve yeni bir tür olduğu için, yeryüzünde hiç bulunmayan yeni bir tür olduğu için, akar türü olduğu için bunu milli olarak tescilledik ve ismini verdik. Akarlar dediğimiz gibi örümceklilerden gelen küçük kene grup. Keneler de bu grupta. Aynı grupta olan canlılar" diye konuştu.

Yeni akar türünün keşfedilmesiyle ilgili uluslararası ortaklı olarak çalışmalar yaptıklarını anlatan Cılbırcıoğlu, "Rusya Bilimler Akademisi’nden hocalarımızla birlikte ben çalışıyorum. Gürcistan’dan, Amerika’dan, İspanya’dan birlikte çalıştığımız bilim adamları var. Bu son çalışmayı Rusya Bilimler Akademisi’yle ortak yürüttük. Onlara belli türleri gönderdik. Onlarla birlikte teşhis yaptık ve onların katkısıyla ortak bir şekilde bu türü bilim dünyasında kazandırdık. Ben akarlarla ilgili yaklaşık 14 yıldır çalışıyorum. Bu türle ilgili de 1 yıldır arazi çalışması yürüttük. Daday’ın ormanlarında, Ballıdağ dediğimiz ve Paflagonya’yı da içine alan bölgede örnekleme yaptık. Bu örneklemelerden gelen türleri analiz ederek bu türü ortaya çıkarttık. 1 yıldır bu çalışmayı yürütüyoruz. Bununla ilgili bilim dünyasında tabii ki önemli dönüşleri aldım. Özellikle yabancı araştırmacılar bu yayına ilgi duydular. Bu türle ilgili benden bilgi aldılar" şeklinde konuştu.

Yeni keşfedilen türün biyolojik patent olarak uluslararası tescillendiğini söyleyen Cılbırcıoğlu, "Çünkü bunlar da milli bir değer. Maalesef biz, bunları tespitini yapamazsak yabancı bilim insanları ülkemize gelip bunları kendileri tespitini yapabiliyor. Onun yerine biz, kendi yani ülkemizin bilim adamlarının bunları, bu türleri kaydedip milli servet gibi bunları uluslararası alana sunması çok önemli. Özellikle Kastamonu’nun tanıtımı için de çok önemli" ifadelerini kullandı.

Dr. Öğretim Üyesi Cihan Cılbırcıoğlu, tarım alanlarında zararlı olan akarların biyolojik mücadelesiyle ilgili de çalışmalar yürüttüklerini belirtti.

"Kastamonu’nun doğal zenginlikleri bilimsel çalışmalarla kayıt altına alınıyor"

Konuya ilişkin yazılı değerlendirmede bulunan Kastamonu Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ahmet Hamdi Topal, Kastamonu Üniversitesi’nin farklı disiplinlerde yürütülen bilimsel çalışmaları ve uluslararası akademik iş birliklerini desteklemeye devam ettiğini belirtti. Çalışmanın, Türkiye’nin biyolojik çeşitliliğinin kayıt altına alınmasına ve Kastamonu’nun doğal zenginliklerinin bilimsel literatürde yer almasına katkı sunduğunu ifade eden Rektör Topal, "Uluslararası iş birlikleriyle gerçekleştirilen bu tür araştırmalar, Üniversitemizin araştırma kapasitesine de katkı sağlamaktadır. Çalışmada emeği geçen akademisyenlerimizi tebrik ediyor, başarılarının devamını diliyorum" dedi.