MİT’in 93 yıllık raporunda iki yabancı botanikçinin takibi

Millî İstihbarat Teşkilatı’nın resmi internet sitesindeki "Özel Koleksiyon/Belgeler" bölümünde, yabancıların Doğu Karadeniz ve Erzurum’daki seyahat ve araştırmalarının takibine ilişkin 7 Ağustos 1933 tarihli istihbarat raporu yayımlandı. Erzurum B Amirliği’nden MİT’in öncülü Millî Emniyet Hizmeti Riyâseti’ne gönderilen raporda, özellikle Trabzon-Gümüşhane güzergâhı ile Zigana çevresinde inceleme yapan yabancı botanikçilere dikkat çekildi.

"Günde 30 kilometre geziyor, dağlara tırmanıyorlardı"

Belgede, 1930 yılında bölgeye gelen iki yabancı botanikçiye bir istihbarat memuru ile vilayetin ziraat müdürünün refakat ettirildiği ancak görevlilerin araştırmacıların temposuna ayak uyduramayarak geri döndüğü aktarıldı. Raporda, "Onlar günde 30 kilometre geziyor, dağlara tırmanıyorlardı. Hülâsa ne olduklarını ve ne yaptıklarını fennî bir şekilde tezahür ettirmek mümkün olamadı" ifadeleri kullanıldı.

Yabancıların faaliyetlerine yönelik gözetimin yüzeysel kaldığı değerlendirmesine yer verilen raporda, Zigana’da aylarca araştırma yapan iki İngiliz’in çalışmalarının ilgili bakanlıklardan görevlendirilecek uzmanlar eşliğinde denetlenmesi önerildi. Ayrıca yabancı seyyah ve araştırmacılar hakkında ilgili birimlerin sahip olduğu bilgilerin istihbarat servisiyle paylaşılması istendi.