Sırbistan’da genel seçimlerde protestocu öğrenci hareketi zaferini ilan etti

Sırbistan’da rekor katılımla ve yüksek gerginlikle geçen oy kullanma işleminin sona ermesinin ardından seçim gözlem kuruluşu CeSID ve araştırma kuruluşu Ipsos’un açıkladığı veriler, Öğrenci Listesi’nin seçimleri açık farkla kazandığını ortaya koydu.

CeSID ve Ipsos’un takip ettikleri sandıkların yüzde 80,8’inden gelen verilere dayanan tahminlere göre Öğrenci Listesi, yüzde 52,7 oyla 250 sandalyeli Sırbistan Parlamentosu’nda 140 sandalye elde ederken, eski Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic’i destekleyen "Birleşik Sırbistan" listesi yüzde 38,9 oyla 104 sandalye kazandı.

Resmi olmayan ilk sonuçlar, Sırbistan’da 12 yıldır Başbakanlık ve Cumhurbaşkanlığı pozisyonlarında iktidarda olan ve genel seçim öncesinde Cumhurbaşkanlığından istifa ederek Başbakan adayı olan Aleksandar Vucic’in kaybettiğini ortaya koyarken, sürpriz tablo Vucic tarafından da doğrulandı. İlk resmi sonuçlar açıklanmadan basına konuşan Vucic, yenilgiyi kabul ederek Öğrenci Listesi’nin seçimlerde net bir galibiyet elde ettiğini duyurdu. Öğrenci Listesi de resmi sosyal medya hesabından "Sırbistan artık özgür" yazılı bir mesaj paylaşarak galibiyetini ilan etti.

Seçim zaferi sokaklarda kutlandı

Vucic’in yenilgiyi kabul etmesiyle birlikte Sırbistan’ın başkenti Belgrad’da sokaklar, kutlama yapan vatandaşlarla doldu. Kalabalıklar, otomobil kornaları eşliğinde, "Zafer" ve "Artık bitti" sloganları attı.

Öğrenci Listesi’nin birinci sıra adayı Ilija Srdanovic, rengarenk balonlar sallayan aktivistlerin önünde, "Söz verdiğimiz gibi, Sırbistan kazandı" dedi. Srdanovic, "Bu ülkede bir daha asla bir tiran olmayacak" ifadelerini kullandı.

Srdanovic, bölge basınına yaptığı bir açıklamada ise yeni dönemde komşu ülkelerle ve uluslararası toplumla daha iyi ilişkiler kurmak için çalışacaklarını belirtti.

Sonucun böyle olacağını bildiklerini vurgulayan Srdanovic, "Sırbistan’ı on beş yılı aşkın süredir boğan bir kişinin hak ettiği şekilde tarihin çöplüğüne gitmesi, bunun ne kadar ezici bir zafer olduğunu gösteriyor. Ama bunu konuşmayacağız. Vatandaşlarımızın yararı için komşularımızla ve uluslararası toplumla daha iyi ilişkiler kuracağız. Daha iyi bir Sırbistan inşa edeceğiz" dedi.

Sırbistan’da Öğrenci Listesi’nin elde ettiği zafer, Sırbistan’a komşu ülkeler Karadağ, Bosna Hersek, Kosova ve Hırvatistan’da da kutlandı.

Vucic destekçilerinin çadırları ateşe verildi

Belgrad’da Vucic destekçilerinin Cumhurbaşkanlığı binası yanındaki parkta, üniversitelerdeki boykot eylemlerine tepki göstermek ve Vucic yönetimine olan desteklerini göstermek için kurdukları çadırlar, vatandaşlar tarafından ateşe verildi.

Vucic’in seçim yenilgisini itiraf etmesinin ardından Vucic destekçilerinin kampı terk etmesi sonrasında vatandaşlar, çadır kampına girerek burada buldukları sandalye, yatak ve eşyaları kamptan çıkardı. Yaklaşık iki yıl süren öğrenci protestoları boyunca Vucic destekçilerinin en bilinen toplanma alanı olan kamptaki çadırlar, vatandaşlar tarafından ateşe verildi.

Vucic, "çeşitli Avrupa devletleri" ve ABD’deki "derin devleti" suçladı

Sırbistan Cumhurbaşkanı Vucic, seçim mağlubiyetini kabul ettiği açıklamasında Öğrenci hareketinin "devrimi çeşitli Avrupa devletleri ve ABD’de Başkan Donald Trump’a karşı olan Amerikan derin devleti" sayesinde başardığını söyledi.

Öğrenci hareketini yabancı güçlerin maşası olmakla suçlayan Vucic, siyasi hareketin Sırbistan’ın geleneksel müttefiki Rusya’ya olan yaptırımları kaldıracağını ve Bosna Hersek dahilindeki Sırp Cumhuriyeti entitesine yönelik siyasetini değiştireceğini savundu.

Orban’ın iktidardan düşmesiyle paralellikler kuruldu

Macaristan Başbakanı Peter Magyar, sosyal medyada Sırbistan’dan gelen haberleri değerlendirdiği bir paylaşımında Vucic’in seçimleri kaybetmesini, eski Macaristan Başbakanı Viktor Orban’ın Nisan ayındaki seçimlerde 16 yıl sonra iktidardan ayrılmasına benzetti.

Magyar, "Sırbistan’da Aleksandar Vucic, yenilgiyi kabul etti. Öğrenci Listesi, seçimlerde mutlak çoğunluk elde etti. Sırbistan’ın dört bir yanında sokaklarda kutlamalar başladı. Bunlar kulağa tanıdık geliyor mu?" diye yazdı.

Bosna Hersek Savunma Bakanı Zukan Helez de Sırbistan’daki sonuçlar ile Macaristan ve Slovakya’da yaşanan siyasi değişimler arasında paralellikler kurdu. Helez, "Macaristan’da Orban’ın iktidardan düşmesi ve Slovakya’da Fico’nun (yerel seçimlerde) mağlubiyet yaşamasının ardından sıra Vucic’e geldi" diye yazdı.

Açıklamasında Helez, "Sırbistanlı öğrencileri, muhteşem zaferleri, cesaretleri ve ülkelerinde değişim ile daha iyi bir gelecek için verdikleri mücadelede gösterdikleri kararlılık nedeniyle içtenlikle kutluyorum" diye yazdı.

Helez, sonuçların Bosna Hersek ile Sırbistan arasındaki ilişkilerin geliştirilmesi ve Sırbistan’ın Srebrenitsa soykırımını tanıması için bir fırsat oluşturduğunu ifade etti.

Oy kullanma süreci gergin geçti

İki yıldır devam eden kalabalık protestoların ardından bugün bazı ölçümlere göre yüzde 70’e yaklaşan rekor bir katılım oranıyla gerçekleşen genel seçimlerde oy kullanma süreci, oldukça gergin geçti.

Sabah yerel saatle 7.00’da başlayan ve akşam 20.00’da sona eren oy kullanma işlemleri sırasında farklı kentlerde kavgalar, saldırılar, seçmenlere baskı ve karşıt gruplar arasında gerginlikler yaşandı.

Sonuçların birbirine yakın olacağını ortaya koyan seçim anketleri ve yaşanabilecek gerginliklerden duyulan endişe nedeniyle başkent Belgrad’da yoğun güvenlik önlemleri alındı. Belgrad’da havanın kararmasıyla birlikte polis birlikleri, konvoylar halinde sokağa çıktı. Toplumsal olaylara müdahale araçları, Cumhurbaşkanlığı Sarayı’nın girişini kapattı. Kentte siyah giyimli ve maskeli grupların da görülmeye başlaması üzerine Öğrenci Listesi temsilcileri, Belgrad’daki seçmenleri polis ve karşıt grupların yoğunlaştığı alanlardan uzak kalmaya davet etti.

Cumhuriyet Seçim Komisyonu (RIK) ve Cumhurbaşkanlığı binası yakınlarındaki dükkan sahipleri, vitrinlerini tahtalarla koruma altına aldı. Bölgede polis, araç trafiğini durdurdu ve yaya geçişini kısıtladı.

Sırbistan’da iktidar karşıtı gösteriler 2024’te Novi Sad’daki tren istasyonunda yaşanan ve 16 kişinin hayatını kaybettiği facianın ardından başlamış ve öğrenciler öncülüğünde gerçekleştirilen ülke tarihinin en kalabalık protestoları, partiler üstü bir muhalif siyaset hareketi doğurmuştu.

Çok sayıda muhalefet partisi, yerel hareket ve sivil toplum kuruluşu tarafından da desteklenen Öğrenci Listesi, 250 sandalyeli parlamentonun üyelerini belirleyecek seçimler için uzmanlar, sporcular ve sanatçıların da aralarında yer aldığı bir seçim listesi hazırlamıştı.